Ana sayfa Makaleler Güç Kaynağı Seçimi

Güç Kaynağı Seçimi

929
0
PAYLAŞ

Merhaba TeknoForza takipçileri. Bugünki konumuzda PSU’lardan bahsedeceğiz. PSU seçimi yaparken atlamamanız gerekenleri ve çoğu kişinin dikkat etmediği bir konu olan Ripple konusunu anlatacağım.

PSU'lar aslında çok çok önemlidir. Geçenki kasa makalemizde değindiğim gibi, PSU'da da benzer bir durum var. PSU, kasa ile birlikte en uzun süre kullandığımız donanım parçası. İster 2000 TL, ister 7000 TL’ye sistem toplayın. Sisteminizi PSU’ya emanet ediyorsunuz. Yüksek voltaj, düşük gerilim gibi korumaları olmayan, sertifikasız PSU'lar sisteminizi en ufak bir elektrik dalgalanmasında çöpe attırabilir. Bu yüzden de bizim önerimiz, PSU'ya özellikle ortalamanın üstünde sistemler toplayan arkadaşların ciddi bir bütçe ayırmasıdır. Eğer çok düşük bütçelerde sistemler topluyorsanız, çöp denilecek seviyeye düşmemek kaydıyla PSU'dan bir miktar kısılabilir. O dengeyi iyi ayarlamak gerektiğini dipnot olarak düşelim. 

Ekran kartlarını değiştirirken ve sistem toplarken ilk bakılması gereken yerdir aslında PSU.  PSU'nun kaç Watt olduğu önemlidir.

80 Plus sertifikasına da değinmek gerekirse, bu sertifika PSU'nun ne kadar verimli olduğunu gösterir. 80 Plus, 80 Plus Bronze, 80 Plus Silver, 80 Plus Gold, 80 Plus Platinum, 80 Plus Titanium olarak ayrılırlar. Tabii bu sertifikalar doğrudan fiyatı etkiler.

Öncelikle 80 Plus sertifikası için belirli bir parça kalitesini tutturmak lazım. Bu açıdan ürünler daha sağlamdır.

Diğer önemli husus ise, verimdir. Sertifikalara göre verimler şöyledir.

%80 = 80 Plus

%85 = 80 Plus Bronze

%89 = 80 Plus Silver

%92 = 80 Plus Gold

%94 = 80 Plus Platinum

%96 = 80 Plus Titanium

PSU verimliliği %60 yük pik noktasında ölçülür. Verimin %40-80 bandında en fazla %3 düşmesi istenir. %20-100 için ise %5 değişime kadar çıkar.

Sertifikasız dandik PSU tipleri genelde %60 verimli, biraz daha iyileri %70 civarı verimlidirler.

Bir PSU belirtildiği kadar Watt çekmez. Sistem ne kadar harcıyorsa, verimi oranında çeker. Örneğin; full yükte 500 Watt çeken bir sistemde, PSU şebekeden ne kadar çeker bakalım.

Formül = (500/verim)*100 şeklindedir.

%60 PSU = 833 Watt  (333 Watt fazla)

%70 PSU = 714 Watt  (214 Watt fazla)

%80 PSU = 625 Watt  (125 Watt fazla)

%80 Bronze PSU = 588 Watt  (88 Watt fazla)

%80 Silver PSU = 562 Watt  (62 Watt fazla)

%80 Gold PSU = 543 Watt  (43 Watt fazla)

%80 Platinum PSU = 532 Watt  (32 Watt fazla)

%80 Titanium PSU = 521 Watt  (21 Watt fazla)

Burada, fazla diye yazdığımız değerler PSU üzerinde verimsizlik nedeni ile kaybedilen-boşa giden enerjidir. Cebimizden çıkan fazla para bir yana, bu kayıp enerji hiçliğe gitmez. Isıya dönüşür. Bu da çok ısınan, sesli ve kısa ömürlü bir PSU demektir.

Bilgisayar için normal kullanım istatistiği olarak günde  8 saat ve %60 yük  kabul edilir ortalama oyuncular için. Bu durumda PSU tipleri aylık ne kadar fazladan yakar bakalım.

Formül fazla kilowatt*8*30*0,6*fiyat olarak belirlenmiştir.

Kilowatt’ı 26 kuruştan hesaplayalım.

%60 = 12,46 TL

%70 = 8,01 TL

%80 = 4,68 TL

%85 = 3.29 TL (Bronze)

%89 = 2,32 TL (Silver)

%92 = 1,61 TL

Şimdi biz verimsiz bir PSU alsak (%60), bir yılda 149,52 TL fazladan elektrik parası öderiz. Bunun yerine Bronze alsak 39,48 TL fazla, Silver alsak 27,84 TL fazla öderiz. Yani verimsiz-Bronze/Silver farkı yıllık 110,04 veya 121,68 TL olur. Nerede ise iyi bir PSU fiyatıdır bu.

Yani kaliteli bir PSU için fazladan verdiğimiz parayı, 6 ay-1 yıl içinde geri alırız. Dandik PSU 2-3 yılda gümlerken, iyi PSU 8-10 sene gidebilir. Bu sürede neredeyse yarı sistem fiyatı tasarruf sağlar.

Birde daha yoğun kullandığımızı düşünürsek, iyi bir PSU ile 2-3 yılda komple sistem fiyatı tasarruf edebiliriz. Hatta daha fazlası. 

Yukarıda Watt'ın öneminden bahsettim. Aslında daha da önemlisi, PSU'nun 12V kanalı üzerinden kaç A değer verdiğidir. Bunlar doğru değerlerdir. Sahte PSU muhabbetine son verir. Güç kaynağınının kutusunda 600W yazması, o güç kaynağının gerçekte 600W olduğu anlamına gelmez. Bu değer Peak değeridir. Sadece birkaç dakikalığına size sunabileceği değerdir. Kalitesiz güç kaynaklarında 12V'dan kaç A verdiği bile yazmayabiliyor. PSU'nun düzenli olarak ne kadar güç verdiğine dikkat edin.

Atıyorum 600W etiketli bir güç kaynağı, 12V'dan 550W filan verebiliyorsa sizin için iyidir diyebiliyoruz. Ancak kalitesiz bir güç kaynağı 350-400W filan verebilmekte. 

Uyarı: Sadece 12V'dan verdiği değer önemlidir, sadece buna bakıp PSU seçin demiyorum. PSU seçiminde bakılması gereken onlarca şey var. Gidip de aynı sertifikada, aynı güç aralığında, benzer özellikte iki tane farklı marka-model PSU'ya bakıp, Z modeli 45A veriyor, Y modeli 40A veriyor, o zaman Z modeli daha iyi diye bir genelleme yapılamaz. Burada kapasitörlerden tutun, lehimleme tekniklerine kadar incelenmesi gereken onlarca konu mevcut. Yani tek başına bir şey ifade etmemekte. 

Mesela EVGA'nın 600B model 80 Plus Bronze sertifikalı PSU'sunu ele alalım. 49 A güç verebiliyormuş. 12×49 = 588W. Neden 12V'yi aldık? Çünkü PC bileşenleri 12V kanalını kullanılır.

600W etiketli PSU, 12V’den 588W veriyor. Bir PSU için oldukça iyi bir değer. Kalitesiz PSU’lar; bu değerlerin yanından dahi geçemeyeceği gibi, enerji verimliliği konusunda da arasında yukarıda hesapladığımız gibi devasa farklar var. Kalbur üstü diye tabur edilen bu PSU’lar bu değerleri sunabilmek için belli bir kaliteyi tutturmak zorundalar.

Evet genel hatlarıyla anlattım şimdi gelelim diğer önemli konuya. Ripple meselesine. Çoğu kişi bu durumdan haberdar değil.

Ripple’ı şöyle anlatabiliriz. Alternatif akımdan, doğru akıma geçiş süreci gerçekleştiğinde, belirli bir elektrik alan oluşur. Aslında bu elektrik alan sistem çalıştığı sürece daima vardır ve belirli bir dalga boyuna sahiptir. Bu çevirme işlemi devam ederken tabii ki %100 verimlilik olamayacağı için belirli kayıplar veya bozulmalar oluşur. Bunun nedeni çevirme işlemi esnasında alternatif akımın dalgalarının yeniden biçimlendirilerek doğru akıma göre uyarlanmasıdır. Bu uyarlanma esnasında herhangi biçimde yeterince filtreleme işlemi yapılmazsa elde edilen voltaj değerleri stabil olmaktan uzak ve histerik biçimde davranışlar gösterecektir. Yani kağıt üzerinde sapasağlam görünen PSU’nuzun 12V değeri hafif bir yük altında 11.80 11.60 daha sonra 12.2 gibi değerlere çıkıp inecektir ve sabit bir çizgi oluşturmaktan öte, daima yükselip alçalan bir tablo çıkaracaktır. Yük altında bu dalgalanma değeri ne kadar düşük olursa o kadar stabilite yakalarsınız. Bu Ripple konusu özellikle ekran kartınızı veya işlemcinizi OC yaparken daha da çok önem arz ediyor. Ripple konusu bir iki günde gözünüze çarpmaz belki; ancak uzun süreli kullanımda voltaj sabitleme konusunda beklemediğiniz zorluklar çıkarabilir. 

Peki biz bunu nasıl anlayacağız? Sertifikalı, kağıt üzerindeki değerleri harika olan ama iş Ripple testine gelince iyice tökezleyen PSU’ları nasıl eleyeceğiz?

Techpowerup gibi bazı inceleme siteleri, PSU incelemeleri yapıyor. Bu incelemelerde malzeme kalitesine ve devre şemasına değiniyorlar.  Ripple miktarı yük testinde gözükecektir. Bunun haricinde yazılım ile ölçümü önermem. Çünkü yazılımlar, sensörlerden alınan bilgiyi tam anlamıyla doğru aktaramıyor. O nedenle, Ripple testi için yöntem olarak Osiloskop kullanmak şart. 

Özetle nasıl PSU seçelim?

Sertifikalı, 12V değeri güçlü ve kararlı olan; Corsair, Cooler Master gibi bilinen markalardan seçim yapın. Ama almadan önce dediğim gibi Ripple miktarına ve diğer konulardaki başarımlarına incelemelerde bakın. Kağıt üstünde özellik bakımından benzer gözüken iki farklı marka-model PSU arasında üreticisinden kaynaklı hileler ve devasa farklar olabililiyor.

Markadan çok bakmanız gereken şey, üreticisinin hangi firma olduğudur. Piyasadaki neredeyse bütün PSU markaları, OEM PSU üreticilerine para karşılığı PSU ürettirir ve üstüne kendi markasını basar. Bu yüzden bu bilinen, ünlü bir marka. Bunu alayım diye ezbere iş yaparsanız, büyük bir hataya düşersiniz.

Bir örnek vermek gerekirse;  EVGA, PSU’larını Super Flower adındaki bir firmaya ürettirmektedir. Bunun dışında daha birçok üretici var. 

Peki kaç W PSU seçelim? 

Bu sizin seçtiğiniz donanımların yük altında ne kadar güç harcadığıyla alakalı bir durum. İşlemci ve ekran kartınızın yük altında ne kadar güç harcadığını belirleyin. Üstüne düz hesap olarak 100W ekleyin. Bu, diğer bileşenler için. Son olarak da bunun üstüne bir 100W daha ekleyin. Bu da, hata payıdır. Kabaca böyle bi hesap yapabilirsiniz.

Formül: CPU + GPU + 100W + 100W desek aslında yanlış olmaz.

Benim tavsiyeme gelecek olursak, ''oyuncu bilgisayarı'' diyorsanız en az 500W kaliteli bir güç kaynağı seçmeniz yönünde olacaktır. Çünkü, güç kaynakları yıllar geçtikçe yıpranmaktadır. Bilgisayarlarda PSU'lar, en çok zorlanan komponentlerin başında gelir. Bu yüzden o yıpranma payını da hesaba katın. 

Öte yandan ilerde upgrade yaptığınızda, güç kaynağınızın yetersiz gelmemesi için ileriye dönük bir model seçmeniz yine yararınıza olacaktır. Bu bakımdan 600W güç kaynakları oldukça idealdir.

Tekrardan uyarıyorum. Ben bütün senaryoları söylüyorum size. Düşük bütçelerde, çöp denilen seviyeye düşmemek kaydıyla PSU'dan bir miktar kısılabilir. 1500 TL bütçede gidin 500 TL PSU'ya verin demiyorum. Paranız varsa, ne ala. Ancak sistemde bu dengeyi iyi ayarlamanız gerekmekte.

Son olarak, bazı PSU'larda modüler ibaresini görebilirsiniz. Bunun anlamı PSU'ya bağlanan kablolar çıkarılabilir. Bunun getirdiği avantaj ise, gereksiz kablo karmaşıklığını ortadan kaldırmak ve kasa için hava sirkülasyonunu iyileştirmektir.

Bugünki makalemiz de bitti. Başka bir makalede görüşmek dileğiyle hoşçakalın.